Cunda'da bir gün

Cunda (resmî adıyla Alibey Adası) Ayvalık'a köprüyle bağlı, en büyük Ayvalık adası. Rumların mübadele öncesi Moshonisi dediği kasaba bugün taş evleri, iskeledeki balık lokantaları ve meyhaneleriyle biliniyor. Kasaba yürüyerek gezilir; adanın kuzeyindeki koylara ve manastıra gitmek için araç gerekir.

Bu rota sabahı kasabada, öğleden sonrayı adanın sakin kuzeyinde geçiriyor; akşamüstü tepeye çıkıp gün batımını izledikten sonra çarşıda bitiyor.

Sabah: fırın, kahvehane ve balıkçılar

Cunda sabahı erken başlar. Taş evlerin arasındaki Cumhuriyet Fırını sabah 04.30'da çam kozalağı közüyle yanıyor; öğlene kadar ekmek ve simit çıkıyor. Öğleden sonra aynı fırında adanın restoranlarının balıkları pişiyor.

Simidinizi alıp iskeleye inin. Taş Kahve, mübadelede Girit'in Resmo kentinden gelen Hüseyin Bey'in 1927'de satın aldığı kahvehane: sarımsak taşından duvarlar, yüksek tavan ve ortasında kolon olmadan ayakta duran geniş salon. Sabah erken saatlerde adalılarla birlikte çay içmek için en sakin zaman; yaz akşamları çok kalabalık.

Kıyı boyunca batıya yürüyünce Cunda Balıkçı Barınağı'na varırsınız. Yaklaşık 150 teknelik barınağı Ayvalık Su Ürünleri Kooperatifi işletiyor; iskeledeki küçük satış noktasında sabah teknelerden gelen taze balık bulunuyor. Turistik çarşının birkaç adım ötesinde adanın gerçek gündelik hayatı.

Taksiyarhis ve kayıp kilise

Taksiyarhis Kilisesi 1873'te tamamlandı; başmelekler Cebrail ve Mikail'e adandığı için bu adı taşıyor. 1944 depreminden sonra uzun süre boş kalan yapı, restorasyonun ardından 2014'te Rahmi M. Koç Müzesi olarak açıldı. İçeride duvarlardaki aziz ve havari tasvirleriyle birlikte teneke oyuncaklar, buharlı modeller ve eski bebek arabaları sergileniyor. Müze pazartesi kapalı; Ayvalık'taki şubeyle ortak bilet geçerli.

Yürüme mesafesindeki Panayia Kilisesi'nin yerinde bugün yalnızca bir enkaz yığını var. Kasabanın katedrali ve adanın en büyük kilisesi olan yapı 1944 depreminde ağır hasar gördü, 1954'te yıktırıldı. Taksiyarhis'in hemen ardından görmek, adanın mübadele öncesi yüzünü daha iyi anlatıyor.

Öğle: ev yemekleri

Balık restoranlarının yoğun olduğu adada öğle için Adamis sade bir seçenek: tezgâhta günlük sıcak yemekler, zeytinyağlılar, sarma ve dolma. Çeşitler gün içinde tükenebildiği için öğlen gidin. Çorba isterseniz meydanın arka sokağındaki Cunda Adab Çorbacı'nın sakızlı bademli ve enginar çorbalarını deneyin.

Öğleden sonra: adanın kuzeyi

Kasabadan çıkıp kuzeye sürün. Pateriça Koyu zeytinliklerle çevrili, sığ ve berrak suyuyla bilinen sakin bir koy; karşısındaki Güvercin Adası'nda ortaçağdan kalma Agios Yorgis Manastırı duruyor. Kalabalık plaj olanakları beklemeyin; su ve gölgelik götürün. Şezlong ve iskele isterseniz koyun kıyısındaki Pateriça Bıyıklı Beach suyun içine kurulu şezlonglarıyla aynı koyda.

Yolun devamı adanın kuzey ucundaki Ayışığı Manastırı'na çıkıyor. 18. yüzyıldan kaldığı düşünülen yapı uzun yıllar harabe kaldıktan sonra 2008'de satın alındı, 2012'de restore edildi; bugün özel mülk ve ziyarete kapalı. Yine de Aşağı ve Yukarı Damlar köylerinden geçen yol, adanın kalabalıktan uzak kuzey kıyısını görmek için güzel bir sürüş; beyaz yapılar en iyi denizden, ada turu teknelerinden görünüyor.

Kuzeyde daha sakin ve ormanlık bir koy ararsanız batıdaki Ortunç Koyu da Ayvalık Adaları Tabiat Parkı içinde, çamlarla çevrili.

Gün batımı: yel değirmeni tepesi

Kasabaya dönüp çarşıdan kısa bir yokuşla tepeye çıkın. Buradaki Agios Yannis şapeli ve bitişiğindeki büyük yel değirmeni, restore edilip 2007'de Sevim ve Necdet Kent Kitaplığı olarak açıldı. Tepeden Cunda'nın kiremit çatıları, Ayvalık ve Körfez aynı anda görünüyor; yaz öğlenlerinde yorucu olan yokuş gün batımına doğru çok daha keyifli.

Akşam: Ege mutfağı ve lokma

Akşam yemeği için çarşıdaki Ayna, 2005'ten beri yerel ve mevsimlik ürünlerle geleneksel Ege tariflerini yorumlayan anne-kız restoranı; asma yaprağına sarılmış sardalya ve deniz kestaneli güveç en bilinen tabakları. Yaz akşamları için rezervasyon yapın.

Başka tatlar için: Girit yemekleri için arka sokaklardaki Lal Girit Mutfağı, balıkçı teknelerinin önünde papalina için Papalina Restoran, meze ve canlı müzik için meydana taşan Neş'e Meyhanesi.

Yemekten sonra kordonda yürüyüp Lokma İmparatoru'nda durun: Giritli anneannesinden öğrendiği tarifle 1987'den beri lokma döken Saki Usta'nın sıcak, şerbetli lokması. Akşamları önünde kuyruk olur, bekleyin.

İpuçları

• Pazartesi Taksiyarhis'teki müze kapalı; o gün sabahı kuzey koylarına, öğleden sonrayı kasabaya ayırın.
• Cumartesi sabahı çarşıda kurulan Cunda Cumartesi Pazarı'nda adanın zeytinyağı ve zeytini satılıyor.
• Ayvalık'ı da görmediyseniz: Ayvalık'ta bir gün.