Edremit Körfezi'nde ne yenir?

Edremit Körfezi'nin mutfağı üç kaynaktan beslenir: zeytin ve zeytinyağı, denizin küçük balıkları ve kıyıya farklı dönemlerde gelenlerin getirdiği tarifler. Mübadeleyle Girit'ten ve Midilli'den gelenler meze ve tatlıyı, 20. yüzyılın başında Balkanlardan gelen Boşnaklar böreği getirmiştir; Kaz Dağı köyleri ise hamur işiyle bilinir. Aşağıdakiler Körfez'e gelip denemeden dönülmeyecek tatlar ve her birinin en bilinen adresleri.

Ayvalık tostu

Bol malzemeyle doldurulup uzun ekmek arasında kızartılan, kentin adını taşıyan sokak lezzeti. En klasik hâliyle yemek için Ayvalık merkezindeki Tostçular Çarşısı'na gidilir: birbirine bitişik büfeler sıra sıra dizilir, her birinin malzeme ve sos konusunda kendi tercihi vardır. Tostu ayranla isteyin; yazın öğle saatlerinde kuyruk olabilir.

Lor tatlısı ve sakızlı dondurma

Lor tatlısı Ayvalık'a özgü hafif bir tatlıdır: taze lor, yumurta, süt, tereyağı ve irmikle yapılır. Talatpaşa Caddesi'nde iki eski tatlıcı birkaç kapı arayla durur. İmren Pastanesi'nin kökü Girit'e uzanır; aile 1924 nüfus mübadelesiyle Ayvalık'a gelmiştir. Güler Tatlıhanesi 1942'den beri çarşıdadır; yazın asıl kuyruğu, 1947'den kalma İtalyan makinelerinde keçi ve inek sütüyle yapılan sakızlı dondurma içindir. Cunda'da Karadeniz Pastanesi'nin hafif şerbetli lor tatlısı da yörenin iyi örneklerinden sayılır.

Akşam Cunda kordonunda tatlı molası lokmadır: Saki Usta lokmayı Giritli göçmen anneannesinden öğrenmiş, 1987'den beri döküyor. Birkaç adım ötede Dondurmacı Cemal sakızlı Girit dondurmasını karadutla birlikte el yapımı külahta verir. Ayvalık'ın tatlıcıları ve kahvecileri için Ayvalık'ta kahve ve tatlı sayfasına bakın.

Papalina ve Körfez'in küçük balıkları

Papalina Körfez'in küçük, yağlı balığıdır ve çoğunlukla tava yapılır. Cunda limanında balıkçı teknelerinin önündeki Papalina Restoran adını bu balıktan alır, yanında kabak çiçeği dolması ve Girit mezeleri gelir. Ören'de Papalina Balıkevi çamların altında papalina ve sardalya tava, kalamar ve balık ekmek yapar; Burhaniye İskele'deki Yelken Kulübü de deniz fenerlerine karşı papalina tava sunar.

Girit mezeleri ve ot yemekleri

Körfez meyhanelerinin vitrininde Girit ezmesi, deniz börülcesi, kabak çiçeği dolması ve ot yemekleri eksik olmaz; "sıcak ot" ara sıcak olarak gelir. Cunda'nın arka sokaklarındaki Lal Girit Mutfağı, anneanneden öğrenilmiş Girit yemeklerini pişiren bir aile lokantasıdır: cevizli saganaki, Girit böreği ve fırında kekikli kuzu kol. Ayvalık çarşısındaki Tik Mustafa'nın Yeri seksenden fazla Ege ve Girit mezesiyle, Cunda Adab Çorbacı Girit etkili sakızlı bademli ve enginar çorbalarıyla bilinir. Edremit'te Lokanta Bahar Kuzey Ege mutfağını yaşatmak için açılmıştır: her gün değişen zeytinyağlılar, keşkek ve avunya mantısı.

Küçükköy'ün Boşnak mutfağı

Ayvalık'ın Sarımsaklı tarafındaki Küçükköy'e 20. yüzyılın başında Balkanlardan Boşnak göçmenler yerleşti; köyün meydanı bugün börekçileriyle bilinir. Rabuşa Börek Evi Boşnak böreğini (pita) taş ocakta sac altında közle pişirir: kıymalı, peynirli, patatesli ve patlıcanlı; yanında yoğurtlu Boşnak mantısı ve koruk suyu. Köyün kuzey ucundaki Jasmina Börek Evi'ni bir karı koca işletir; Zet Cafe güveçte Boşnak mantısı, kuru et ve vişneli yaprak sarma yapar. Tatlıyı Merkez Camii'nin avlusundaki Küçükköy Muhallebicisi'nde, tahin, pekmez ve cevizle gelen "Küçükköy muhallebisi"yle bitirin.

Edremit: höşmerim ve tahin helvası

Höşmerim, Balıkesir'in yöresel tatlısıdır. Edremit merkezde İnönü Caddesi'ndeki Ahmet Efendi Yoğurt Höşmerim Evi höşmerimi ve koyun yoğurdunu kendisi yapan küçük bir aile dükkânıdır; sade ve cevizli fırınlanmış höşmerim satar. Çarşıdaki Köfteci Hilmi'de köfte ve piyazın ardından da höşmerim yenir. Aynı çarşıda Tıflıpaşa Helvacısı'nın tabelasında "1775'ten beri" yazar: ahşap raflı eski usul dükkânda kalıp kalıp tahin helvası, günlük taze tahin ve lokum satılır.

Kaz Dağı köylerinde hamur işi

Dağın eteğindeki köylerde sabah sofrasının yıldızı hamur işidir: çiğ börek, yörede "kapaktan kesme" denen peynirli-patatesli kızarmış hamur, gözleme ve el açması mantı. Altınoluk Eski Köy'ün meydanında Cemal Usta'nın Yeri asırlık çınarların gölgesinde çiğ börek ve köy mantısı yapar; köşedeki Can Usta'nın Yeri daha küçük ve ev usulüdür. Burhaniye çarşısındaki Otantik Gözleme Evi de kapak kesmeyi eski bir taş evde sunar. Köylerin kahvaltı sofraları için Kazdağları'nda gezilecek yerler rehberindeki "Dağda ne yenir?" bölümüne bakın.

Koruk suyu, karadut ve zeytinyağı

Körfez'de sofraya gelen iki ev yapımı içecek vardır: ekşi üzümden yapılan koruk suyu (şerbeti) ve karadut suyu. Havran'da Edremit–Balıkesir yolundaki Kadirzade Karadut Dünyası Havran karadutundan şerbet, pekmez ve şekersiz öz satar ve ürünleri tattırır.

Zeytinyağının hikâyesini görmek için Küçükkuyu girişindeki Adatepe Zeytinyağı Müzesi eski bir sabunhanede, 2001'de Türkiye'nin ilk zeytinyağı müzesi olarak açıldı: presler, küpler ve değirmen taşları. Edremit–Akçay yolundaki Evren Ertür Zeytinyağı Aletleri Müzesi ve Ayvalık'taki Rahmi M. Koç Müzesi de eski zeytinyağı fabrikalarındadır.