Küçükköy ve Sarımsaklı'da bir gün

Küçükköy, Ayvalık merkezinin 8 kilometre güneyinde, Sarımsaklı kumsalının hemen yukarısında. Eski adı Yeniçarohori; 20. yüzyılın başında köye Balkanlardan, özellikle Karadağ ve Sancak'tan Boşnak göçmenler yerleşti. Bugün taş evlerin arasındaki börekçiler, köftecilerin pide ekmeği ve koruk suyu bu geçmişten kalıyor. Bu rota sabahı köyde yürüyerek, öğleden sonrasını kumsalda geçiriyor ve akşam köye geri dönüyor.

Köyün dar sokaklarına araçla girmeyin: girişte park edip yürüyün, köy içindeki duraklar birbirine birkaç dakika. Sarımsaklı ve Badavut için araç ya da dolmuş gerekir.

Sabah: bahçede kahvaltı

Güne Küçükköy Caddesi'ndeki Somun Breakfast Club'ta başlayın. Beyaz duvarına kocaman "SOMUN" yazılmış taş evin arkasındaki bahçede çakıl zemin, muz ağaçları ve gölgelikler var. Yalnızca kahvaltı veriliyor: birkaç çeşit ekmek, seçilmiş peynir ve zeytinler, zeytinyağında pişmiş yumurta, kekikli pembe domates, pişi ve el yapımı reçeller (çilek ve ayva en çok anılanları). Çay sınırsız, kahvaltıdan sonra kahve ikram ediliyor. Hafta sonları ve bayramlarda rezervasyonla gidin.

Meydan: kiliseden camiye, okuldan müzeye

Kahvaltıdan sonra köyün meydanına yürüyün. Merkez Camii, 19. yüzyılda Rum cemaatinin Aya Athanasios Kilisesi olarak yapıldı, nüfus mübadelesinden sonra camiye çevrildi. Kesme taştan alt katın önünde kemerli bir revak, yanında taş minare var. İçeride ince sütunlar, ahşap kadınlar mahfili, yıldızlı mavi tavan ve damla biçimli pencereler kilise mimarisini olduğu gibi taşıyor. Namaz vakitleri dışında, uygun kıyafetle girin.

Aynı avludaki iki katlı taş bina, kilisenin okuluydu; bugün Küçükköy Kent Müzesi. Köyde yaşayanların ve göçmen ailelerin bağışladığı gelinlikler, oyalar, eski radyolar ve fotoğraflar sergileniyor; kırmızı "Göç ne demek?" panosu köyün hikâyesini anlatıyor. Giriş ücretsiz; müze 10–15 dakikada geziliyor ve 17.00'ye kadar açık.

Birkaç sokak ötede, Okul Caddesi'ndeki Artura atölye-müzesi bambaşka bir şey gösteriyor: ağaç baskı, yani tahta kalıba oyulan resmin kâğıda basılması. Taş duvarlı salonda döküm baskı presleri, kurşun harflerle dolu hurufat kasaları ve duvarları kaplayan gravürler var; aletler hâlâ baskıda kullanılıyor. Giriş ücretli ve bilete bir baskı dahil. Görevlilerin anlatımını dinleyerek gezin.

Öğle: Boşnak böreği ve muhallebi

Öğle yemeğini meydanın köşesindeki Rabuşa Börek Evi'nde yiyin. Buranın farkı pişirme biçimi: Boşnak böreği (pita) dükkânın önündeki taş ocakta, büyük sacların altında közle pişiyor. Kıymalı, peynirli, patatesli ve patlıcanlı çeşitlerin hangisinin o an piştiği değişiyor; yanına yoğurtlu Boşnak mantısı ve koruk suyu isteyin. Dükkân 18.30'da kapanıyor ve ürünler akşamüstü tükenebiliyor, öğleden sonraya bırakmayın.

Tatlı için caminin avlusuna dönün. Küçükköy Muhallebicisi'nin masaları dev çınarların altında; mekâna özgü "Küçükköy muhallebisi" az şekerli, üzerine tahin, pekmez ve ceviz dökülerek geliyor. Bademli ve damla sakızlı çeşitler de var.

Bir kahve molası daha isterseniz köyün güney ucunda sarı tenteli Daisy'de cold brew ya da koruk suyu içebilirsiniz.

Öğleden sonra: Sarımsaklı ve Badavut

Öğleden sonrasını kumsala ayırın. Sarımsaklı, yaklaşık 7 kilometre uzunluğunda ve 100 metre genişliğinde bir kumsal; Balıkesir Büyükşehir Belediyesi'nin işlettiği halk plajları Mavi Bayraklı. Karşıda Midilli Adası'nın silueti görünüyor. Temmuz–ağustos hafta sonlarında orta kesim çok kalabalık oluyor.

Akşamüstü kumsalın batıya doğru devam ettiği Badavut'a geçin. Şeytan Sofrası yarımadasının eteğindeki kıyı daha sakin; arkasındaki tuzla ve sulak alanda flamingolar da görülüyor. Kıyı boyunca akşamüstü yürüyüşü keyifli.

Gün batımını yukarıdan izlemek isterseniz Badavut'un hemen üstündeki Şeytan Sofrası'na çıkın: bütün Ayvalık adaları ve Midilli tek bakışta. Yazın otopark ve teras hızla doluyor; gün batımından en az yarım saat önce orada olun.

Akşam: taş avluda meze

Akşam köye dönüp Şebi'nin taş duvarlı terasına oturun. Minderli sedirler, mavi sandalyeler ve zeytin ağaçlarıyla akşamları ışıklandırılan avlu, yorumlarda "Küçükköy'de Cunda havası" diye anlatılıyor. Yoğurtlu sıcak ot, bademli–susamlı meze, tereyağlı karides ve balık iskender en çok anılanlar; ana yemeği şefin o günkü balık önerisine bırakın. Yaz hafta sonlarında rezervasyon yaptırın.

Balkan köftesi isterseniz Tarihi Balkan Köftecisi'nde cevapi ve pljeskavica var; akşam yemeği saatlerinde kapıda uzun sıra oluştuğu için 19.00'dan önce gidin. Rakı masası için Ege adası havasındaki Tande Meyhane de köyün girişinde.

İpuçları

• Salı günleri Sarımsaklı'da semt pazarı kuruluyor; plaj gününe eklemek kolay.
• Çocuklarla geliyorsanız kahvaltıyı ördeklerin yüzdüğü küçük gölün kıyısındaki Saklıgöl'de yapın; çocuk oyun alanı var ve 16.00'da kapanıyor.
• Börek ve mantı için başka bir adres arıyorsanız çarşıdaki Zet Cafe ve Jasmina Börek Evi de Boşnak mutfağı pişiriyor.
• Ayvalık merkezini ayrı bir güne bırakın: Ayvalık'ta bir gün.